De vorige delen van dit weblog hadden titels als ‘laatste keer’, en ‘laatste keer, laatste deel’, alsof er hierna niets meer zou komen. Dat is natuurlijk niet waar: Integendeel, het doel was immers vertellen over wat er hierna gaat gebeuren! Eergisteren was het afscheid van de familie, erg gezellig en hartverwarmend, nu ben ik nog bezig met het schoonmaken en leeghalen van mijn appartement, en komende zondag wil ik voor een paar dagen naar Frankrijk om daar nog afscheid te nemen. En dan wordt het tijd voor een last minute boeking.

Er zijn wat gedachten die me bezig houden. Zo is er bijvoorbeeld de altijd weer terugkomende vraag: wat kun je verwachten van een reis? Wat is eigenlijk een reis? T had het over het opzoeken van omstandigheden en omgevingen die buiten je eigen vertrouwde wereld vallen, en die je in staat stellen iets nieuws over jezelf te leren. Ja, daar kan ik me goed in vinden.

Zo gezien hoeft een reis dus niet verplaatsing te betekenen. Jarenlang heeft mijn werk me over de wereld heen en weer laten stuiteren. Was dat reizen? Als de verplaatsing te snel gaat en het oponthoud te kort is neem je alleen maar je eigen vertrouwde wereld mee om nog iets bekends te hebben. Dit moet anders kunnen. Als je nou eens begint met langzamer te reizen… niet het vliegtuig nemen, maar de bus. Of eigenlijk gaat de bus nog veel te snel. De fiets, dat is al veel beter. Die fietstocht toen met Ad, naar de Middellandse Zeekust. Nee, dat ook niet, want we kozen ons reisdoel door te kijken naar de afstand die kon worden afgelegd in de tijd die we hadden. Niet goed, alles wat meetbaar is leidt af van waar het werkelijk om gaat. Wanneer je jong bent kan het meetbare bekoren: het aantal bladzijden dat je leest, de kleur van de band die je bij judo hebt gehaald of van de piste waar je vanaf bent gekomen, een rang of positie die je bereikt. Als je wat ouder bent realiseer je je dat dat niet zoveel voorstelt en dat inhoud belangrijker is. Wat heb je gelezen, wat heb je ervan geleerd? Wat heb je beleefd, tijdens de kilometers die je hebt afgelegd? Wie was je, wie ben je geworden?

Als dus reizen beter niet snel kan gaan omdat je teveel mist, betekent dat dan dat langzamer per definitie beter is? Op de fiets gaat het landschap langzamer voorbij en kun je af en toe afstappen, maar je blijft je voortbewegen door een decor dat vooral achtergrond is. Kijk terwijl je fietst even naar links, en je hebt gemist wat er rechts van je gebeurde. Te voet heb je al meer tijd, maar zelfs dan ben je bezig met het afleggen van een afstand. Afstand is tijd. Afstand gedeeld door tijd is snelheid. Het lijkt erop dat de ideale reis die is waarbij je niet van je plaats komt. Ergens klopt er iets niet …

Iets anders dat me bezig houdt: in de tijd dat ik in Frankrijk woonde werd me vaak gevraagd of ik een beetje geaccepteerd werd door ‘die Fransen’. Daar lag dan natuurlijk de gedachte achter dat Fransen onaardige mensen zijn die niet van buitenlanders houden. Nou heb ik dat nooit zo ervaren, de mensen waar ik mee omging waren voor het grootste deel open, onbevangen en vrij van vooroordelen. Het waren mensen voor wie dromen heel normaal was en die bewondering hadden voor alles wat bijzonder was. Lange tijd heb ik me mede daardoor afgezet tegen ‘die Nederlanders’ die in alles het tegendeel waren.

Maar iedere generalisatie doet onrecht aan alles wat onder één noemer geschaard wordt. Fransen zijn niet allemaal hetzelfde. Nederlanders zijn niet allemaal hetzelfde. Iemand van wie je een indruk hebt blijkt andere kanten te hebben, of je indruk blijkt zelfs helemaal ongegrond te zijn geweest. Hoe je jezelf opstelt heeft ook nog een grote invloed op de manier waarop je behandeld wordt. Dat hele wij-zij denken is een onfortuinlijke manier om snel en eenvoudig de wereld beheersbaar en overzichtelijk te maken. Wat een naam en een beschrijving heeft gekregen heeft daarmee ook een plaats gevonden in je wereld, en er moet veel gebeuren om die plaats te veranderen. Reizen is één van de manieren om jezelf te dwingen niet te snel te oordelen, omdat je iedere dag wordt geconfronteerd met iets nieuws en iedere dag je wereld opnieuw tegen het licht gehouden wordt. Geen partij kiezen. Niet oordelen. Alles ervaren alsof het compleet nieuw is, onbevangen. Ook dat is reizen.

omdat ik mijn handen
en oogen leeg
door hunne landen
omdroeg, en zweeg
in hun geschillen