Gili Trawangan… We liggen op Thaise kussens aan een waterpijp te trekken, terwijl vlak voor ons de zee rustig door de net ingevallen nacht heen kabbelt. Welk land is dit ook alweer? Maakt niet uit, dit is heel erg plezierig, morgen zien we wel weer… Maar ik loop te ver vooruit, er was nog wat over Bali te vertellen.

Toen we net op Bali waren aangekomen kregen we een boekje met informatie in handen, met daarin o.a. een lijst met dagen die deze maand geschikt zijn voor bepaalde handelingen. Die dag, dat weet ik nog, was geschikt voor het doen van een huwelijksaanzoek, het planten van een fruitboom en het castreren van een dier. Ik weet niet wat er gebeurt als je je niet aan deze kalender houdt; zo waren er b.v. maar drie dagen in december die geschikt waren om je haar te laten knippen of om te trouwen. 21 December was niet één van de geschikte trouwdata, en toch gaan we vandaag naar een bruiloft. En naar een crematie.

Ketut, onze gastheer, heeft ons verzekerd dat we gerust naar de bruiloft kunnen gaan van iemand die we nog nooit gezien hebben. Dus arriveren we om tien uur ’s morgens, met een sarong om zoals het ceremonieel voorschrijft, bij de compound waar de plechtigheid voltrokken wordt. De andere gasten kijken ons even aan en gaan verder met hun gesprekken. We voelen ons vreselijk opgelaten en gaan in een rustig hoekje staan om ons een houding te geven. Er is nog een Europees stel aanwezig, dat ongegeneerd de bruid en de gasten aan het fotograferen is en die op die manier met iedereen in gesprek raakt. Charlotte vat moed en begint ook te fotograferen, en loopt al snel met iedereen te praten. Ik blijf alles vanuit mijn hoekje bekijken, het maar één stap om mee te gaan doen, maar die is groot…

Het is de bruiloft van een Balinese man die in Tokio woont en een Japanse vrouw, die voor de gelegenheid Balinese klederdracht aan heeft gekregen maar niet kan verbergen dat ze niets begrijpt van wat er allemaal gebeurt. Een oude priester leidt het ritueel en vertelt haar bij iedere stap wat er van haar verwacht wordt. Terwijl zij een hele rij handelingen afwerkt, van balletjes tegen haar man aangooien tot rondlopen met een stapel wasgoed, zijn de gasten vooral met elkaar aan het praten, wat het hele gebeuren de sfeer geeft van een ongedwongen tuinfeest.

Dat ongedwongene maakt het ons mogelijk onopvalllend weg te glippen en door te gaan naar het volgende agendapunt: de crematie van twaalf uur. Hiervoor heeft zich op het plein waar de processie zal beginnen al een flinke menigte verzameld, die voor een groot deel uit westerlingen bestaat. Er staan twee grote constructies klaar die naar de plek gedragen zullen worden waar het lijk verbrand zal worden: een houten toren waarin het lijk zal worden vervoerd en waarvan de hoogte aangeeft hoeveel geld de overledene bezat en een houten stier waarop het lijk zal worden verbrand en die aangeeft tot welke kaste ze behoorde. Er heerst de opgewonden sfeer van vlak voor een sportwedstrijd. Vrouwen zijn druk in de weer met het verkopen van sarongs, toeristen oefenen alvast met hun fototoestellen. De dode is een Balinese vrouw die in Jakarta woonde, en het is niet duidelijk of zich onder de aanwezigen familieleden van haar bevinden. In ieder geval is er publiek genoeg, wat, naar ons is verteld, het aanzien van de overledene alleen maar groter maakt.

Op een gegeven moment tillen tientallen dragers de stier op en gaan ermee de straat op. Bij een kruispunt worden een paar rondjes gemaakt, om de geesten op een dwaalspoor te brengen. Voor het geval dat dat niet genoeg is worden ze bovendien met veel lawaai afgeschrikt. De toren volgt. Even lijkt het alsof er een deel van omvalt, dan blijkt dat de toren zo is gemaakt dat het bovenste deel naar beneden geklapt kan worden, zodat het geheel niet wordt tegengehouden door de telefoondraden en electriciteitsleidingen die over de weg hangen.

De tocht eindigt op een pleintje waar het lijk van de toren wordt gehaald en op de stier gelegd, die vervolgens in brand wordt gestoken. Terwijl de brandweer alles onder en rondom de stier nat houdt, wordt zeker een uur lang de stier zelf met behulp van aan gasflessen bevestigde lansen brandende gehouden. Er wordt druk gefotografeerd, en souvenirverkopers blijven opgewekt hun werk doen. Ten slotte is er weinig meer te zien, en de menigte verspreidt zich. Wij gaan een café in, waar het hele personeel komt kijken naar onze foto’s. Ze herkennen van alles, kunnen dingen toelichten die we niet meteen begrepen hebben. Voor hen bestaat het hele leven uit ceremoniën. En het lijkt niet eens zo te zijn dat een bruiloft een gelukkige gebeurtenis is en een crematie een ongelukkige. Het zijn allebei gebeurtenissen die bij het leven horen, het zijn ceremoniën, ze hebben allebei hun plaats. En zelfs de buitenlandse bezoeker heeft daarin zijn plaats…