Tja, die film van Wilders… Ik ben weliswaar ver van Nederland, maar er zijn flarden van Nederland die tot ver in de wereld doordringen en die tot nadenken stemmen.


Er was een tijd dat Nederland in het buitenland bekend stond als een land waar alles kon en alles mocht, waar de bevolking zo tolerant was. Toen kwam een tijd dat duidelijk werd dat in Nederland weliswaar van alles kon en mocht, maar dat het maar zo leek dat de bevolking tolerant was. En ten slotte besloot ook die bevolking dat alles moet kunnen en mogen wat ze zelf doet, en dat daar de grens van de tolerantie ligt. Of mag je het dan al geen tolerantie meer noemen?


Voor zover ik weet heeft nog niemand Wilders’ gewraakte film gezien, maar ik krijg de indruk dat iedereen er al zijn mening over klaar heeft. Nou lijkt zijn gedachtegoed de verwachting te rechtvaardigen dat de wereld iets confronterends te wachten staat. Hij is er zelf in ieder geval duidelijk genoeg over: nooit zal hij captituleren tegenover de islam. Tegenover wie? De islam. O. Gelukkig maar, Nederland kan gerust slapen, Wilders staat op de dijk en houdt de horden tegen.


Verwacht wordt dat de inhoud van de film reacties gaat oproepen, dat er misschien doden bij gaan vallen. Is natuurlijk niet de schuld van de Nederlandse politicus, die alleen maar zijn recht op vrije meningsuiting uitoefent. Niet hij zal een ander de schedel inslaan, immers. Maar als je redelijkerwijs kunt verwachten dat er slachtoffers gaan vallen (anderen dan jij zelf) omdat je zelf zo nodig je recht om te provoceren moet uitoefenen, kun je dan ‘s avonds nadat ergens een bloedbad heeft plaatsgevonden naar bed gaan en denken: ik heb het niet gedaan? Impliceert het recht op vrije meningsuiting een plicht op uitoefening ervan, ongeacht de consequenties? En is het aan een politicus om dat te doen?
Misschien doet hij alleen maar een Peter de Vriesje: van te voren de verwachting opvoeren, zorgen dat de aandacht van de wereld op hem gericht is, en dan iets laten zien dat werkt als een nat rotje, en niet ‘klap’ zegt, maar ‘flop’. En vervolgens afreizen naar Amerika, om op de nationale tv tussen de reclames door een nieuw gezicht aan het grote publiek te laten zien. Bekendheid verkregen, nare gevolgen blijven uit. De islamitische wereld had erger verwacht en vergeet het incident. Hier en daar een opstootje dat kleiner uitvalt dan verwacht, en de eer is voor iedereen gered.


Ik ben bang dat Wilders daarvoor niet intelligent genoeg is. Hij is iemand die trouw blijft aan zijn (simpele) principes. En zelfs als zijn film toch minder schokkend blijkt te zijn dan iedereen nu verwacht speelt hij nog steeds met een vat buskruit waar vroeg of laat iemand een droge lont in gaat leggen. De inhoud van zijn film is uiteindelijk niet zo belangrijk. Wat me veel meer zorgen maakt is dat hij hoe dan ook inspeelt op gevoelens in de wereld die, in verkeerde banen geleid, alleen maar tot gewelddadige confrontaties kunnen leiden, in plaats van te helpen zorgen voor vreedzame oplossing van geschilpunten, nuances te herkennen en het respect voor de ander intact te houden.


Vroeger was het: waar kom je vandaan? Nederland? Gullit! van Basten! Laat het alsjeblieft nooit worden: waar kom je vandaan? Nederland? Wilders…