Je moet je in dit land vooral niet druk maken. Wisten we natuurlijk al, want wie heeft nooit van ‘mañana’ gehoord? Maar het gaat er niet alleen om de tijd niet zo letterlijk te nemen. Spanje is een goed land om te oefenen in ‘omgaan met wat je niet kunt beïnvloeden’ en ‘lachen om tegenslag’.

We kijken regelmatig naar het tv-programma ‘Password’ omdat we, al kijkend, spelenderwijs meer Spaans leren. Het is een spelshow waarin twee teams, bestaande uit een BS-er en een ingeschreven anonimus, proberen elkaar d.m.v. sleutelwoorden gegeven woorden te laten raden. Eén van de anonimi gaat dan door naar de finale en kan stapels euro’s verdienen. Kan? Zou kunnen, in theorie.

De show wordt vanzelfsprekend gestolen door de BS-ers, mensen van wie verwacht wordt dat ze ‘leuk doen’ en die daar dus ook gehoor aan geven. BWatdanook-ers doen dat. Ze doen leuk. En passant laten ze zien dat in die leuke BS-hoofdjes niets dan zaagsel zit. En dat op een manier alsof het iets is om trots op te zijn.

Voorbeeld. Het te raden woord is ‘vrijspraak’.

Deelnemer: ‘onschuldig’.
BS-er: ‘jij’.
Deelnemer, nog niet uit het veld geslagen: ‘proces’.
BS-er: ‘gebeuren’.
Deelnemer, nu zichtbaar gegeneerd: ‘uitspraak’.
BS-er (denkt een poosje na, zegt een paar keer eh, mm, eh, verliest kostbare tijd): ‘gezegde’.

Of dit: nadat de kandidaat heeft besloten ‘Gioconda’ (Mona Lisa) niet eens te proberen, wordt het volgende woord: zeiken, geaccepteerd:

Deelnemer: ‘plassen’.
BS-er: ‘poepen’.
Deelnemer: ‘synoniem’.
BS-er (er begint iets te dagen): ‘urineren’.
Deelnemer (we proberen het nog een keer): ‘synoniem’.
BS-er (begrijpt vaag dat het vorige antwoord in de buurt zat): ‘urine’.

Er zijn andere voorbeelden, zoals die waarbij je ‘Seoul’ zou kunnen aangeven als ‘hoofdstad’ en ‘Korea’ (en als het dan nog nodig is zeg je ‘zuid’), maar je ziet de kandidaat al denken: dat heeft geen zin, daar komen ze toch niet op. En dan vragen ze om een nieuw woord, dat ook niet geraden wordt. Maar leuk dat ze doen als ze dat verteld wordt, die BS-ers…

De kandidaten die zich hebben ingeschreven zijn vaak best wel goed, maar ze worden gekoppeld aan van die ‘beroemde’ figuren die al een poosje alleen maar beroemd hebben gedaan en die zelfs geen cursusje spelshow hebben gekregen. En dus enkel van figuratieve waarde zijn. De deelnemers die hadden gehoopt met veel geld naar huis te gaan doen wat van ze verwacht wordt: ze laten niet zien wat ze denken en ze lachen om alles wat ze overkomt. Je moet je in dit land echt niet druk maken…

Bedenk even: Spanje heeft op gebieden als onderwijs, algemene ontwikkeling en zelfstandig denken nog steeds een flinke achterstand op noordelijker gelegen landen. In de tijd dat in Nederland kabouters aan het provoceren waren en in Frankrijk de soixante-huitards de maatschappij op haar kop zetten, bevond Spanje zich nog in de spreekwoordelijke ijzeren greep van een dictator voor wie de wereld bij de grens ophield, die bepaalde wat gedacht mocht worden en die andere talen dan zijn eigen verfoeide. Nederland heeft zich ontwikkeld tot een land waarin mensen heel goed voor zichzelf op kunnen komen. Frankrijk heeft zich ontwikkeld tot een land waarvan de bevolking zich kan laten voorstaan op een bijzonder hoge algemene ontwikkeling. En Spanje…

De invloed van de dictatuur kan moeilijk overschat worden. Een dictatuur is een anker dat nog lang nadat het gelicht is het schip blijft remmen.

Naschrift: bovenstaande had ik een paar dagen geleden geschreven. Intussen is de formule van de uitzending behoorlijk veranderd en wordt gezegd dat ze ‘nieuwe dingen uitproberen’. Er is hoop…