Overzicht van de falla van vandaag, twintig meter hoog maar op deze foto niet goed op zijn waarde te schatten

De fallas zijn een feest waarbij verschillende dingen tegelijk en door elkaar heen gebeuren en het is niet goed denkbaar al die dingen recht te doen door erover te schrijven. Je hebt de mascletàs, die vooral gehoord en gevoeld moeten worden, de nachtelijke vuurwerkvertoningen die vooral gezien moeten worden, de optochten van duizenden in klederdracht gestoken falleros en falleras die bloemen komen brengen voor de heilige maagd op het Plein van de Maagd, de fallas (het woord wordt zowel gebruikt voor het feest als voor de stellages die op honderden kruispunten worden opgezet) die beslist bezocht moeten worden, de churros en porras die behoren te worden genuttigd, de feestelijk verlichte straten die ‘s avonds een complete show maken van het ontsteken van al hun lampjes… En dan nog, natuurlijk, de rituele verbranding van alles waar een jaar lang aan gewerkt is.

onderdeel: oom Sam, die het zich gemakkelijk maakt. Op de rugleuning zit een danseres die Europa voorstelt

Vandaag een blik op de fallas, in de zin van de kunstwerken die kruispunten in beslag nemen en het verkeer in de stad een paar dagen lang onmogelijk maken. Het zijn er, voor zover ik begrepen heb, meer dan tweehonderd alleen al in de stad Valencia, en in de omtrek nog veel meer.

Hoe het werkt: in verschillende delen van de stad, en in sommige wijken in iedere straat, bestaan verenigingen van bewoners die samenkomen met het doel een falla te presenteren. Ze praten, drinken, praten, gaan aan het werk, proberen door inzamelacties zoveel mogelijk geld bij elkaar te krijgen, en geven opdracht aan een bedrijf dat leeft van het maken van fallas om iets te bouwen dat voldoet aan hun budget en hun verwachtingen. Dit gebeurt al vanaf (bijna) een jaar voordat het feest gaat plaatsvinden.

Nico en Carla dansen op de boeg van een zinkend schip

Ze kiezen een vertegenwoordigster die mee kan dingen naar de begeerde titel van fallera mayor. Wie het schopt tot fallera mayor heeft een jaar lang geen tijd om te werken en krijgt alle representatieve taken van de stad Valencia op haar schouders. Een groot aantal tests behoren tot het selectieproces, zoals de punctualiteitstest: aspirantes kunnen een telefoontje krijgen met de boodschap: zorg ervoor dat je over een uur op die en die plek bent. De dagelijkse mascletà om 14.00 uur wordt ingeleid door de fallera mayor, dus die mag niet te laat zijn. Punctualiteit wordt serieus genomen.

Maar ik dwaal af, want het zou gaan over de fallas. Eh… Tja. Zeshonderdduizend euro zou de duurste ervan dit jaar gekost hebben. In opdracht van de fallero vereniging die al een paar jaar de eerste prijs in de wacht gesleept heeft. Want ruim voordat alles verbrand wordt, worden prijzen uitgedeeld. Om het een beetje eerlijk te maken worden de fallas verdeeld in verschillende groepen, afhankelijk van het budget dat ervoor beschikbaar was. De meest prestigieuze zijn natuurlijk de duurste. Om die te bekostigen wordt al lang niet meer vertrouwd op inzamelacties. Bezoekers wordt een toegangsprijs berekend, en commerciële sponsors zijn intussen niet meer weg te denken.

De Spaanse premier brengt kadootjes zoals een verhoging van de BTW en (buiten beeld) een verhoging van de pensioenleeftijd

Berlusconi heeft zijn zakken vol barbiepoppen, Merkel speelt de eerste viool

De foto’s bij dit stuk zijn niet van die duurste. Ze zijn ook niet van de winnaar van de hoofdprijs, die (het zij vermeld) maar half zo veel had uitgegeven als de duurste. Ze zijn van een falla die ikzelf geweldig vind. En waarvan ik foto’s heb gemaakt om er iets aan over te hebben wanneer dit moois aan de vlammen ten prooi zal zijn gevallen. Het druist in tegen de geest van het feest. Je moet durven loslaten. Je moet duren achterlaten. Weet ik. Weet ik heel goed. Maar juist omdat dit alles niet van mij is bewaar ik er wat herinneringen aan. En deel ze. Bij deze:

Het is een geheel dat rond de twintig meter hoog moet zijn. Het bestaat uit een paar enorme figuren die de dollar, de euro en het pond voorstellen, en daarnaast nog een goochelaar die een poesje uit zijn hoed tovert. Niet zeker wat van dit laatste de betekenis is. Hierachter staan nog een levensgrote Bonnie en Clyde en een politieman die fluitend doet alsof-ie niets ziet. Meer bij-de-grond: scènes die o.a. Spaanse en Europese politici voorstellen. Europese regeringsleiders die feest vieren op de Titanic die de Europese economie voorstelt, Spaanse politici die ontkennen dat er een crisis heerst, een Madrileense voetbalclub die geld uitgeeft alsof ze het zelf drukken, om spelers te kopen die niet presteren.

De president van de Valenciaanse gemeenschap, Francisco Camps, speelt met zijn Formule 1 autootjes en zijn America's Cup zeilbootjes. Op de achtergrond: een persiflage op Supertramp's album 'Crisis? What crisis?'

Putin speelt met zijn marionet Medvedev die zit op een olievat.

Een voorbeeld: Francisco Camps. President van de Valenciaanse Gemeenschap, oftewel deelstaat. Kwam een paar weken geleden in het nieuws doordat hij, voor de belasting, aangaf te beschikken over een bankrekening waar 905 euro op stond, de helft van een appartement dat 110.000 euro waard is, en een auto van vijftien jaar oud. De heersende mening is dat hij de belasting gigantisch aan het ontduiken is, maar als dat niet zo is mag men aannemen dat iemand die zo slecht voor zichzelf zorgt niet geschikt mag worden geacht om een complete deelstaat te besturen.

De fallas zijn vaak openlijk kritisch, het is een manier om frustraties lucht te geven. En ze daarna in de fik te steken. Spanjaarden noemen zichzelf ‘quejicas’ (klaagkonten), maar één keer per jaar wordt in de Valenciaanse regio een manier gevonden om daar iets productiefs mee te doen.

De Spaanse minister van 'Algemene Zaken' maakt nieuwe biljetten van 500 euro (vastgehouden door de minister van Economische Zaken) voor het kaartenhuis

Een televisielakei rolt (buiten beeld) een rode loper uit voor RealMadriz (prikje naar de madrilenen vanwege hun accent)

En dat is dus één aspect van de fallas. Dan hebben we het nog niet gehad over het historische, de uiting van een identiteit die de dictator verbood. De trots van een volk dat een eigen geschiedenis heeft, een eigen taal, een eigen aanzien. Later, misschien, meer daarover.

Tot slot, nu: twee foto’s die een ander deel van de fallas laten zien. Eén van een falla die bewust het grote geld en de sponsors afwijst en teruggaat naar de oorsprong van het feest, naar verluid de resten hout die door timmerlieden aan het eind van de winter werden verbrand voor het feest van hun schutspatroon, de heilige Jozef, en om de aanstaande lente in te luiden. De andere is een detail van een ‘kinderfalla’, die iedere ‘volwassenenfalla’ begeleidt en wat minder geëngageerd van karakter is.

Morgen misschien meer over andere aspecten. Of overmorgen. Of zo. (moet even wat volschrijven om te zorgen dat de twee onderstaande foto’s naast elkaar komen te staan…)

Zo was het begonnen...

detail van 'kinder'falla