Intussen dik twee weken in Cambodja, en we zijn in Phnom Penh… Ziet ernaar uit dat we niet heel ver zijn opgeschoten. Nou is dit een land waar je niet hoeft op te schieten. Of nee, dit is een land waar je niet kunt opschieten, waar je niet wilt opschieten. Snel ergens heen om daarna snel ergens anders heen te kunnen om snel zo veel mogelijk gedaan te krijgen en daarna snel iets anders te kunnen doen – in Cambodja werkt dat allemaal heel anders. En het is aanstekelijk, we doen zelf ook langzamer aan. Als je ons twee weken geleden had gevraagd waar we tegen deze tijd zouden zijn hadden we geen idee gehad, misschien ergens in het oosten of noordoosten van het land, niet in Phnom Penh in ieder geval. En nu blijkt dat de dagen zich aaneengeregen hebben tot weken zonder dat we er erg in hadden en zonder dat we zelfs maar in de buurt van het oosten of noorden van het land zijn gekomen.

Cambodja is één van erg weinig landen die deelnemen aan de jaarlijkse wereldkampioenschappen pétanque, een van oorsprong Frans spel dat enige gelijkenis vertoont met wat in Nederland bekend staat als sjeudeboel (herkomst van dat woord onbekend)

Cambodja is één van erg weinig landen die deelnemen aan de jaarlijkse wereldkampioenschappen pétanque, een van oorsprong Frans spel dat een meer dan oppervlakkige gelijkenis vertoont met het door Nederlanders wel gespeelde sjeudeboel (herkomst van dat woord onbekend)

Nou hebben we niet helemaal stil gezeten. We zijn vanuit de hoofdstad naar Sihanoukville gegaan, aan de Golf van Thailand die hier vast anders heet, en zijn van daaruit twee dagen met een ‘liveaboard’, een voor duiken omgebouwd schip waarop geslapen kan worden, gaan proeven van de beste duikbestemming die het land te bieden heeft. We hebben de kerst doorgebracht aan zo’n strand waarvan je zegt: wacht maar, dit ziet er over tien jaar heel anders uit, en we zijn rond oud en nieuw langer dan we dachten blijven hangen in Kampot, een dorp aan de rivier waar je je dagen door kunt brengen met rondwandelen op straat en neerstrijken op terrassen of in cafés zonder dat dat ooit gaat vervelen. En van daar leidde de meest voor de hand liggende weg naar waar dan ook (zolang je niet toegeeft aan de verleiding de vlakbij gelegen grens met Vietnam over te steken) via Phnom Penh. Vandaar.

Wat indrukken. Sihanoukville is herkenbaar als opkomende badplaats naar het voorbeeld van het bekendere buurland in het westen. Een strand waar allerlei handigs gevestigd is: hotels, duikscholen, cafés en restaurants – een heuse Franse crêpebakker zelfs. Europeanen van rond de zestig met Cambodjaanse vrouwen van rond de twintig. Lijkt het maar zo of zie ik ze allebei denken: wat doe ik hier? Alsof ze een rol naspelen uit een toneelstuk dat ze ergens gezien hebben, een rol die voor iemand anders geschreven is. Europeanen zonder Cambodjaanse vrouwen, op grote motoren, zonder helm uiteraard.

In dit soort dobbertuigjes brengen Vietnamese vissers hun werkzame leven door...

In dit soort dobbertuigjes brengen Vietnamese vissers hun werkzame leven door… foto: http://www.mandragore2.net

De beste duikbestemming die Cambodja te bieden heeft bleek volstrekt vergeetbaar. Leuk om op een boot te zitten en aardig om weer eens af te glijden in het tropische water (voor het eerst sinds Charlotte’s knieoperatie), maar het onderwaterleven waarvoor we gekomen waren was allang uit zee gehaald door vissers die – ook hier, ook hier –  alle wereldwijd illegale manieren hebben uitgeput om met iets verkoopbaars naar de haven te blijven terugkomen. Goed, Charlotte kan weer duiken en we leerden er een stel Zweden kennen die met een ‘sabbatical’ bezig zijn en met wie we uiteindelijk anderhalve week hebben doorgebracht. En we zagen een flink eind buiten de kust de laatste der vissers: merkwaardige mandvaartuigjes met in elk ervan een Vietnamees. Ze worden kennelijk achtergelaten door een vissersschip om vallen, lijnen en netten uit te zetten, een poos aan hun lot overgelaten en later (dagen later, zeggen sommigen) met mand en al weer opgepikt en aan boord gehesen. De manden hebben het grote voordeel dat ze niet door een golf van opzij kunnen worden verrast: ze hebben immers geen ‘opzij’.

Een ander in de regio (vooral in Vietnam, lees ik) populair spel wordt gespeeld met een groter soort badmintonshuttle. Zij het niet op deze manier...

Een ander in de regio (vooral in Vietnam, lees ik) populair spel wordt gespeeld met een groter soort badmintonshuttle. Zij het niet op deze manier…

Kampot ligt vanuit Sihanoukville verder oostwaarts, in de richting van Vietnam, op zo’n twee uur rijden over een deels onverharde weg vol gaten, die de poëtische naam nationale hoofdweg no. 3 draagt. Het ligt niet aan zee en zal zich dus niet als badplaats ontwikkelen. Maar een veelheid van hotels en restaurants die van alles bieden, de vriendelijkheid van de bevolking en de ligging aan een rivier zorgen voor een gemoedelijke sfeer waar buitenlanders op afkomen en die ons zo goed beviel dat we ons vertrek uitstelden.

We huurden er brommers waarmee we naar in de buurt gelegen grotten reden. Op een punt waar we aarzelden en overwogen de weg te vragen stonden jongens die ons verzekerden dat we er al waren, ons meenamen en rondleidden en daarvoor toen veel geld vroegen. Later bleek dat we ons als beginners hadden laten beetnemen: de grotten die we hadden willen zien lager verderop. We reden door naar Kep, een badplaats waar vooral Cambodjanen komen om er in grote groepen in paviljoenen te eten, aten er krab en lieten op de markt een vrouw voor ons een doerian in stukken snijden, zodat we er zelf het vruchtvlees uit konden halen. Ook thuis in Penang zijn er kramen op straat waar je kunt gaan zitten om doerian te eten, een prima oplossing als je zin hebt in de heerlijkste van alle vruchten maar niet met de allesdoortrekkende stank die ervan uitgaat wilt blijven zitten.

Allerlei soorten vervoertuigen zijn ontstaan uit een brommer, een aanhanger en heel wat handigheid.

Allerlei soorten vervoertuigen zijn ontstaan uit een brommer, een aanhanger en heel wat handigheid.

Het was kennelijk een gunstige tijd van het jaar om te trouwen: op verschillende plaatsen in Kampot waren straten geblokkeerd door feesttenten waar vrouwen die zichtbaar uren bij de kapper hadden doorgebracht honderden gasten welkom heetten. De festiviteiten trokken bekijks van mensen die niet waren uitgenodigd maar misschien hoopten iets van de grote hoeveelheden eten die je voor vijfhonderd gasten nodig hebt mee te krijgen. Vlakbij ons hotel vulde één van die bruiloften ‘s avonds de straat en de omgeving met een geluid dat deed denken aan zangles voor iemand die The Voice niet zou gaan winnen. Op een electrisch orgel werd met gevoel voor ritme bij ieder nummer hetzelfde, kennelijk enig werkende akkoord aangeslagen, terwijl op de achtergrond een timide gitaar te horen was. Om wat vaart in de avond te brengen werd na enkele uren overgegaan op westerse melodieën, waarbij de organist een tweede akkoord vond en dat, hoorbaar blij met zijn ontdekking, langdurig vasthield. De gitaar werd assertiever, de vocalisten probeerden iets Engels uit. Het viel misschien niet zo in de smaak, want al snel daarna werd een pauze ingelast, hetgeen de gelegenheid schiep een opname aan te zetten van het nummer waar iedereen op had zitten wachten: Gangnam style. Want ja, ook  Cambodja gaat mee met de geest van deze tijd. Op oudejaarsavond zaten groepjes Cambodjanen langs de rivier te luisteren naar steeds opnieuw dezelfde muziek, die ondanks de vervorming door het hoogopgedraaide volume herkenbaar bleef: Gangnam style.

Riksja-rijder op de markt van Kampot.

Riksja-rijder op de markt van Kampot.

Ook in de geest van de tijd zijn naar het Engels vertaalde opschriften, die waarschijnlijk bedoeld zijn om diegenen die geen Khmer spreken en lezen te helpen begrijpen, maar daar niet altijd in slagen. Neem het gebouw in Kampot waar onder de Khmer-tekst op het bord aan de ingang staat: Police inspectation of Kampot city. Ik heb gezocht naar het woord inspectation, maar mijn woordenboek kent het niet. Geen idee dus wat daar gebeurt. Of dit opschrift in onze hotelkamer: (bij het verlaten van de kamer, licht en airco uit en) leave the door at the reception… Dit staat ook meerdere interpretaties toe.

Heb ik al gezegd dat dit zo’n gemoedelijk land is?