‘No sex???’ Nee, geen seks, en geen eten meer na de ochtend, en geen ondergoed. Naast ons is een Cambodjaanse gids aan het uitleggen wat boeddhistische monniken zoal moeten missen, en zijn gehoor, twee jongens die zo te zien nog maar net uitgepuberd zijn, kan het maar nauwelijks geloven. ‘But why??’

Eén van mijn favoriete onderwerpen in fraai licht

Eén van mijn favoriete onderwerpen in fraai licht

Het tempelcomplex van Angkor Wat en het iets verderop gelegen Angkor Thom zijn een uit de as verrezen Babel, waar de talen die de wereld spreekt niet voor verwarring zorgen maar geestdriftig beoefend, bezongen en gevierd worden. Hier komt een Cambodjaanse gids voorbij die in vloeiend Japans zijn verhaal houdt, daar is er één die geen enkele moeite heeft met Russisch. Een derde babbelt er op los in het Spaans, met een accent dat ergens in Latijns-Amerika aangeleerd moet zijn. Ik hoor Thais, iets wat Koreaans moet zijn, allerlei talen die ik niet kan plaatsen. Ergens zit een gids te praten met zijn Italiaanse gasten, hij stelt ze een jongeman voor die ook heel aardig meekomt in het Italiaans. De jongeman is nog geen gids, maar hij wil het wel worden. Hij krijgt complimenten voor zijn Italiaans, dat hij geleerd heeft van zijn vriend, de gids. Of hij wel eens in Italië geweest is? Hij lacht verlegen. ‘Mai stato’: nee, hij is er nooit geweest.

In optocht.

In optocht.

Geschiedenis. Ja, hier staat en ligt heel wat geschiedenis. Komen daar al deze bezoekers op af? Is het de architectuur, de kunst, zijn het de afmetingen, kortom, is het te doen om alles wat deze plek wereldfaam heeft bezorgd? Of is het de wereldfaam zelf die mensen trekt?

In optocht. Alles gebeurt hier in optocht.

In optocht. Alles gebeurt hier in optocht.

Hoe het ook zij, zo indrukwekkend als deze overblijfselen van wat eens een grote cultuur was ook zijn, indrukwekkender zijn de aantallen mensen die er uit alle werelddelen naar komen kijken. Tussen het grauw-zwart gesteente wemelt een bont publiek, dat links en rechts en omhoog kijkt, elkaar schuifelend passeert en kruist, en vooral heel veel fotografeert en poseert.

Vaak geziene pose.

Vaak geziene pose.

Net als ik. Al gauw bedenk ik dat er geen vierkante centimeter van deze stenen bestaat die niet al honderdduizend keer gefotografeerd is, dus ik begin mensen te fotograferen. Om vervolgens tot de conclusie te komen dat het contrast van de kleurrijke, door een stralende zon beschenen bezoekers met het ingetogen, zwarte gesteente dat al dit gewemel lijdzaam ondergaat weliswaar mooi om te zien is, maar dat je daar geen honderden foto’s aan moet wijden.

Mensen steken leuk af tegen geschiedenis.

Mensen steken leuk af tegen geschiedenis.

De tuk-tuk chauffeur die we voor de dag hadden ingehuurd was bij de entree gestopt voor de loketten waar kaartjes voor drie dagen of een week verkocht werden, misschien in de hoop op die manier voor een paar dagen werk te hebben. Op ons verzoek reed hij om naar de loketten voor dagkaarten, die aan de achterkant bleken te zijn. De tempels zijn een gigantische bron van inkomsten, en de ligging van de loketten voor dagkaarten, wat verborgen, deed vermoeden dat ook de overheid mensen er graag meerdere dagen ziet doorbrengen. Maar een dag leek ons aardig om mee te beginnen, en eerlijk gezegd hadden we het na een dag ook wel gezien. En ons Cambodjaans visum is per slot van rekening maar een maand geldig…

Cambodjaans meisje speelt met muur. Muur speelt mee.

Cambodjaans meisje speelt met muur. Muur vertelt leuke verhaaltjes.

Het plaatsje Siem Reap, dat al deze bezoekers van onderdak en eten voorziet, doet dat op een hele prettige manier: met Cambodjaanse gemoedelijkheid en multi-nationale flair. Het is een plezier rond te lopen tussen de kraampjes met Cambodjaanse noedels, gegrilde kip of vis en met rijst gemaakte snacks, en restaurants met gerechten uit alle windstreken en bijpassende ambiance. Ik weet niet zeker wat me beter bevalt: de tempels en ruïnes waar miljoenen mensen naartoe komen, of de infrastructuur die hierdoor is ontstaan. Het is goed toeven in Siem Reap, dat in ieder geval.

Deze jongens poseren voor een door een enorme boom overwoekerde tempel. Op de foto zijn de wortels van de boom te zien, de stam begint hoger pas. Wat verder opvalt zijn de t-shirts die de jongens dragen; ze maken deel uit van een groep kinderen die allemaal rondlopen met de tekst: Dokdo is Korea territory. Ik heb het opgezocht. Dokdo is de Koreaanse benaming van een aantal vulkanische rotsen die halverweg tussen Korea en Japan uit zee opsteken. In Japan zijn ze bekend onder de naam Takeshima, en de heerschappij over de eilandjes wordt door beide landen opgeëist. Deze kinderen worden dus gebruikt als uithangbord voor misplaatste nationalistische leuzen. Laffe streek. Hele laffe streek. Doet hun zaak geen goed.

Deze jongens poseren voor een door een enorme boom overwoekerde tempel. Op de foto zijn de wortels van de boom te zien, de stam begint hoger pas. Wat verder opvalt zijn de t-shirts; de jongens maken deel uit van een groep kinderen die allemaal rondlopen met de tekst: Dokdo is Korea territory. Ik heb het opgezocht. Dokdo is de Koreaanse benaming voor een aantal vulkanische rotsen die halverwege tussen Korea en Japan uit zee opsteken. In Japan zijn ze bekend onder de naam Takeshima, en de heerschappij over de eilandjes wordt door beide landen opgeëist. Deze kinderen worden dus gebruikt als uithangbord voor misplaatste nationalistische leuzen. Laffe streek. Hele laffe streek. Doet hun zaak geen goed.