Het uitzicht vanuit onze slaapkamer.

Het uitzicht vanuit onze slaapkamer.

Vang Vieng – wel eens van gehoord? Toen wij er onlangs voor het eerst over lazen kwam het boven aan de lijst te staan van ‘plaatsen in Laos waar we niet naartoe gaan’. In weinige jaren was dit idyllisch gelegen dorp uitgegroeid tot een Sodom en Gomorra waarvan de reputatie als feestbestemming waar alles kon zoveel jongeren aantrok dat het in een neerwaartse spiraal terecht was gekomen die onherroepelijk tot de ondergang moest leiden. Nog maar een paar maanden geleden was Vang Vieng een paradijs voor leeghoofden.

Ondernemende jongens trekken de weinige overblijvende binnenbanders bij aankomst in het dorp naar de kant en proberen daar wat aan te verdienen.

Ondernemende jongens trekken de weinige overblijvende binnenbanders bij aankomst in het dorp naar de kant en proberen daar wat aan te verdienen.

En toen… gebeurde er iets opmerkelijks.

Maar eerst wat meer over wat er aan het opmerkelijke vooraf ging.

The Guardian beschreef acht maanden geleden in een uitvoerig artikel hoe het allemaal begonnen was met een boer die het aardig leek zijn arbeiders bij wijze van afleiding in opgeblazen banden de rivier af te laten drijven, die langzaam door een prachtige omgeving stroomde. Prima idee, het ‘tubing’ won snel aan populariteit. Jongelui begonnen in groten getale te komen, er verrezen bars langs het water die sterke drank in emmertjes verkochten en muziek over het water toeterden, er werden andere pleziertjes bedacht zoals van rotsen of overhangende takken in het water springen, er was behoefte aan drugs dus die werden geleverd, en voordat iemand zich kon realiseren dat het uit de hand ging lopen liepen er duizenden grotendeels lamgezopen, sufgerookte, vrijwel ongeklede jonge toeristen door een dorp waar alles kon en alles mocht.

Veelzeggend bord.

Veelzeggend bord.

Want Laotianen zeggen niet gauw nee. Ze vertrouwen erop dat de bezoeker dezelfde innerlijke beschaving meebrengt die ze zelf hebben, en wanneer ze zich daarin vergissen zullen ze dat niet gauw laten blijken. Bovendien, kun je zeggen, werd er goed verdiend aan de horden die het hele leven overhoop waren komen gooien. Ongetwijfeld hebben ook de bezoekers dat argument laten meetellen: ze verdienen er toch aan? Maar de prijs die het dorp betaalde bleek veel hoger dan iemand had gedacht. De kinderen groeiden op met waarden die in niets leken op die van hun ouders. Schaarse kleding, alcohol- en drugsmisbruik waren slechts enkele van de nieuwe invloeden die de buitenlanders meebrachten. En nog steeds kwam er geen duidelijk teken dat er grenzen werden overschreden.

Ook door de bezoekers werd een prijs betaald. Mensen doken in benevelde toestand vanaf rotsen of overhangende boomtakken het water in op plaatsen waar boven de rotsige bodem niet meer dan twintig, dertig centimeter water stond, of verdronken zonder duidelijke reden in wat dieper water. The Guardian heeft het over ten minste 27 toeristen die het leven lieten in 2011. ‘Pure Darwinism’ wordt het genoemd, in een kennelijke verwijzing naar de website darwinawards.com, waar fictieve onderscheidingen worden uitgereikt aan hen die zichzelf op uitmuntend stomme wijze van het leven beroven en daardoor hun genen niet doorgeven aan een volgende generatie. Maar Vang Vieng kon niet wachten op een volgende generatie: een eigen generatie groeide op zonder moraal en de leeghoofden bleven komen, de voorraad was onuitputtelijk. In Amsterdam springt een enkele toerist uit een hotelraam omdat hij kan vliegen, in Salou en elders zuipt zich weleens iemand een coma in, en ongelukken gebeuren overal, maar in Vang Vieng was de situatie onhoudbaar geworden.

Charlotte op een bamboebrug.

Charlotte op een bamboebrug.

Een maand of drie geleden zijn van de ene dag op de andere alle bars langs de rivier gesloten en vervolgens afgebroken. Alcohol wordt sindsdien langs het water enkel nog in kleine hoeveelheden door particulieren verkocht, en alleen bier. De muziek zwijgt. ‘Happy’ pizza’s zijn van de menukaarten verdwenen. Het gerucht dat het feest is afgelopen is als een lopend vuurtje de reisfora langs gegaan, en de leeghoofden blijven weg. Voor hen in de plaats komen reisgezelschappen en individuele reizigers die liever van het landschap genieten met een helder hoofd en in alle rust.

Rust…

Vang Vieng heeft de rust hervonden. Stroompjes kabbelen, velden ritselen, rotswanden rijzen. Wie ‘s morgens het dorp uitloopt om in de koelte van de beginnende dag de eerste indrukken op te doen wordt begeleid door het getwetter van beo’s en verderop, in de velden en bossen, door minder bekende vogels die de lucht vullen met hun gezang en geroep. Te voet kunnen rijstvelden worden doorkruist en grotten bezocht; met gehuurde mountainbikes kan het achterland worden ingereden over hobbelige weggetjes en paden waarin in de regentijd diepe sporen zijn gesleten maar die in de droge tijd goed berijdbaar zijn.

Erg mooi fietsen, helemaal alleen.

Erg mooi fietsen, helemaal alleen.

In dat achterland liggen kleine dorpjes met spelende kinderen die lachen en groeten. In de verdroogde velden vinden kuddes koeien tussen de rijststoppels nog wat te eten. Teakbomen staan gelaten hun bladeren te verliezen, omdat teakbomen dat nou eenmaal doen. Waterbuffels hangen met zijn allen rond in een meertje waar nog wat gistend water in zit en bekijken de passerende fietsers met arwaan. Het nieuwe Vang Vieng is het Vang Vieng dat er altijd al was, van de tochten door de onwaarschijnlijk mooie, onwaarschijnlijk vredige omgeving.

Er zijn er nog steeds die het niet zo goed begrepen hebben. We hoorden twee jongens praten, al gitaar spelend aan de rand van een rijstveld, over een maat die de vorige avond goed dronken was geworden en in een gevecht verwikkeld raakte. De erbij geroepen politie vond iets verbodens in zijn zakken, en nou zat hij in de gevangenis. Het verhaal deed bijna aandoenlijk aan.

Het is te hopen dat het dorp de ingeslagen weg niet meer verlaat. Het blijft een belangrijke toeristische bestemming, zij het met andere gasten. Het belangrijkste is in ieder geval gedaan. Vang Vieng heeft in de afgrond gestaard en heeft iets ongehoords gedaan: het heeft nee gezegd.

In de droge tijd...

In de droge tijd…

Dagelijks leven op het platteland.

Dagelijks leven op het platteland.

Charlotte in de avondzon. Ze liep regelmatig door het beeld de afgelopen dagen...

Charlotte in de avondzon.