En toen was er weer warm water. Niemand wist precies wanneer het zou komen, en eigenlijk was het al een paar dagen geleden verwacht.

Net als de verwarming van de huizen wordt de warmwatervoorziening in Bishkek centraal verzorgd: stadsverwarming en stadswaterverwarming. Buiten de stad heb ik zo’n industrieel complex gezien waar ze warm water maken, of water warm maken, een warmwaterfabriek: treurige gebouwen zonder ramen, rokende schoorstenen, een functioneel geheel dat niet is gebouwd om de toevallige voorbijganger in vervoering te brengen.

Eens per jaar, in het begin van de zomer, wordt de warmwatervoorziening voor de hele stad afgesloten voor onderhoud, of zoals ze zelf zeggen: om profylactische redenen. Leidingen schoonmaken en zo, dat moet kennelijk. Het duurt ongeveer een maand. Gedurende die tijd wordt water gekookt op het gasfornuis voor de was (of, zoals bij ons, een dompelaar in het water gehangen) en worden er beduidend minder douches genomen dan anders.

Het hoort erbij, men weet niet beter, het is altijd al zo geweest. Het zal niet leiden tot vragen in de kamer, noch tot volksopstanden. Er zijn belangrijker dingen. Twee weken geleden werden er wegen geblokkeerd door mensen die meer wilden zien van de opbrengst van een goudmijn in het oosten van het land. Een groot deel daarvan is voor de Canadese eigenaar van de mijn, de rest gaat naar de regering en verdwijnt daar, naar algemeen wordt aangenomen, in allerlei zakken. Er werden vage beloften gedaan en de actievoerders, grotendeels vrouwen en grijsaards, gingen weer naar huis.

Volgens een publicatie van overheidscijfers was in het afgelopen jaar het gemiddelde maandinkomen in Kirgizië gestegen tot een duizelingwekkende (mijn toevoeging) 173 Euro, wat volgens diezelfde overheid maar liefst tweeënhalf keer het bestaansminimum is.

Het is op straat niet aan de mensen te zien dat ze weinig uit te geven hebben. Mensen kleden zich met zorg, lopen recht. Wat je ziet, natuurlijk, zijn de mensen die op straat iets te zoeken hebben, die naar hun werk gaan of ervandaan komen. Mensen met banen die meer betalen dan het bestaansminimum.

Waar je het wel ziet, is in de huizen. Gebouwd in een tijd waarin iedereen recht had op een woning, maar met een aan minachting grenzende achteloosheid in elkaar gezet, zijn de flats waarin geleefd wordt tegelijk datgene waar het meest op bezuinigd wordt. De televisie, die altijd aan staat, is merkloos en geeft een grotesk vervormd beeld, de bank verandert ‘s avonds in een bed, tot op de draad versleten vloerkleden worden met een stoffer geveegd, in de badkamer vallen scheef gezette tegels van de muur en hangt een lucht van stagnerend water, onder lekkende leidingen staan potjes om het water op te vangen.

Het is voor de buitenstaander, voor mij, een lelijke, vreugdeloze soort armoe, de armoe van allerlei dingen bezitten die al uit elkaar beginnen te vallen zodra ze zijn gekocht die daarna nog eeuwig worden opgelapt en er alleen maar triester uit gaan zien. Het is de armoe van genoeg hebben om niet van honger dood te gaan, maar niets om naar uit te kijken.

Maar weet je, deze bedrukkende flats zijn voor de mensen die er wonen niet zomaar een onderkomen, maar een thuis. Hun flat is de plek die ze kennen als geen andere, die ze verlaten om naar school of naar het werk te gaan en waar ze terug komen om te eten, te slapen en vooral, vooral: het gezin te vinden. Met alle troosteloosheid die hij uitstraalt is de flat voor de bewoners vooral een plek waar huiselijk geluk te vinden is.

Wat ‘niets hebben om naar uit te kijken’ betreft: de twee jongens van het gezin waar ik voor twee maanden woon hebben intussen wel het vooruitzicht dat ze over een maand of anderhalf in het vliegtuig zullen zitten om hun vader te bezoeken. De mensen bij wie ik in Irkutsk woonde hadden een datsja met een moestuin en gaven al hun geld uit aan jaarlijkse buitenlandse vakanties.

En het krantenartikel waarin werd verteld over het gemiddelde maandinkomen in Kirgizië had het over een reële groei van 16%. Niet dat iemand daar iets van gemerkt heeft, maar… on peut toujours rêver.