Gisteren zijn er in Kirgizië enkele tientallen vrouwen ontvoerd, en een flink deel van hen wacht een niet gewild huwelijk. Het heeft niet de krant gehaald. Eergisteren gebeurde hetzelfde, en de dag ervoor ook, en geen enkele keer is erover in de krant geschreven. Waarom niet? Omdat het heel gewoon is.
image
Het thema kwam een paar keer op, de afgelopen dagen. Ik sprak erover met mijn ‘gastmoeder’ – zij kende wel iemand die ooit was ontvoerd en die met haar ontvoerder was getrouwd. Hoe het nu ging? Ze haalde haar schouders op. Destijds was de ontvoerde vrouw eigenlijk bijna opgelucht, want ze begon op leeftijd te komen, ze liep al tegen de dertig en had nog steeds geen man. Ze had kinderen gekregen, had een dak boven haar hoofd, was dus onder de pannen.

Vlak daarna bracht ik het onderwerp op bij één van mijn leraressen, een etnische Kirgizische van ongeveer mijn leeftijd. Zij zou er vast wel er meer over weten, het gebeurt immers enkel onder etnische Kirgiziërs. Laten we het daar morgen over hebben, zei ze, en de volgende dag was ze voorbereid. Ze had anderhalf uur nodig om mijn vraag te beantwoorden.

Er zijn gevallen waarbij het gaat om afgesproken werk. Een jongen en een meisje willen met elkaar trouwen maar er is geen geld voor de bruidsschat. Of zij is per ongeluk zwanger geworden, en dreigt daarmee haar familie in de schande te storten. Veel problemen kunnen worden opgelost met een ontvoering en een snel huwelijk. Wanneer er maar sprake is van wederzijdse goedkeuring, dan moet het kunnen.

Opname uit een documentaire die onderaa dit stuk bekeken kan worden.

Opname uit een documentaire die onderaan dit stuk (hopelijk) bekeken kan worden.

Maar ze kende iemand die tegen haar wil was ontvoerd en getrouwd, en die sindsdien al tientallen jaren min of meer gedwongen samenwoonde met een man die haar sloeg en die ze haatte. En die haar sloeg omdát ze hem haatte. Het komt voor, zei ze, dat een meisje zelfmoord pleegt omdat ze niet wil samenwonen met de man die haar als bruid heeft uitgezocht.

Ik heb het eens nagekeken. Er zijn inderdaad voorbeelden te vinden van geroofde bruiden die zichzelf van kant maken, meestal door zichzelf op te hangen. Het gebeurt zelfs nadat ze door hun ouders zijn ‘bevrijd’, omdat ze niet kunnen leven met de schande die ze mee naar het ouderlijk huis genomen hebben.

Want daar draait het om: schande. Een meisje dat een nacht heeft doorgebracht in het huis van haar ontvoerder is ‘bevlekt’. Geen ander zal ooit nog met haar willen trouwen. Haar ouders zullen haar in de meeste gevallen niet meer terugnemen. Mocht ze overwegen om te vluchten, dan zal ze nergens heen kunnen, en een aanklacht indienen is ook al uitgesloten. De schande.

De Japanse fotografe Noriko Hayashi heeft een fotorepotage gemaakt van de Kirgizische 'traditie' van bruidroof, die is opgenomen in het net verschenen juli-nummer van de Japanse National Geographic.

De Japanse fotografe Noriko Hayashi heeft een fotorepotage gemaakt van de Kirgizische ‘traditie’ van bruidroof, die is opgenomen in het net verschenen juli-nummer van de Japanse National Geographic.

Er zijn bij een ontvoering opvallend veel mensen betrokken. De toekomstige bruidegom trommelt een aantal vrienden op om bij een vriendin langs te gaan, of bij iemand die hij niet eens kent. Wanneer de buit thuisgebracht wordt wacht daar al zijn hele familie om het heuglijke feit te vieren. De bruid wil nog wel eens laten blijken dat ze niet van plan is te trouwen, maar wordt dan door de vrouwelijke leden van haar toekomstige schoonfamilie overgehaald om het toch te doen. Ze zal het immers goed hebben, ze zal een gezin hebben, en een nieuwe familie. Haar eigen ouders, wanneer ze zijn ingelicht, zullen op haar inpraten om ervoor te zorgen dat ze haar lot aanvaardt. En uiteindelijk zal ze inzien dat het huwelijk een goed idee is, en instemmen.

Ook dat maakt bruidroof tot een delict dat bijna nooit bestraft wordt. Want het is tegen de wet, maar alleen wanneer de bruid tegen haar wil is uitgehuwelijkt.

Kirgiezen verdedigen het verschijnsel met een sterk argument: het is traditie! En inderdaad kon het voorkomen, in de tijd dat ze een leven leidden van nomadische herders (dat is dus langer geleden dan iemand zich kan herinneren) dat een jongeling met stuiterende hormonen bij een andere stam ging kijken of er wat te halen viel, een meisje over zijn paard trok en er in gestrekte draf vandoor ging. Zoiets spreekt tot de verbeelding. En er zijn immers voorbeelden van mensen die op die manier een gelukkig huwelijk tegemoet gingen?

Maar tijdens de Sovjet-periode was het verboden en kwam het weinig voor. De ‘traditie’ is na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de onafhankelijkheid van Kirgizië nieuw leven ingeblazen en sterker opgebloeid dan ooit tevoren.

Eén van de foto's uit Noriko Hayashi's reportage.

Eén van de foto’s uit Noriko Hayashi’s reportage.

(De hele reportage is te bekijken op Noriko Hayashi’s website)

Vroeg of laat zal alles veranderen. Het parlement heeft afgelopen december de straffen voor het (tegen haar wil) ontvoeren van een vrouw verzwaard, zij het na heftige debatten. Vrouwenontvoering wordt nu in theorie bijna even zwaar bestraft als veediefstal. Het probleem is natuurlijk dat er nog steeds geen zaken tot bij de rechter komen.

Meer is misschien te verwachten van de onvermijdelijke sociale veranderingen. In de Sovjet-tijd gingen meisjes al verplicht naar school. Tegenwoordig zijn ze met een opleiding in staat een baan te vinden, een huis te huren en voor zichzelf te zorgen, als ze tenminste niet van de straat geplukt zijn voordat ze een opleiding hebben kunnen volgen. Voor een al geroofde bruid blijft een zwaarwegende reden bestaan om die weg niet meer in te slaan: de schande…

(Documentaire van een Amerikaanse verslaggever die ooggetuige was bij een ontvoering en de daarop volgende bruiloft. Mocht de link naar Youtube niet werken, bekijk de documentaire dan op de website van VICE: http://www.vice.com/vice-news/bride-kidnapping-in-kyrgyzstan-full-length )