Wat ik onwillekeurig gehouden had voor een achteraf-plaats in een uithoek van Iran waar ik nu eenmaal langs zou komen op weg naar Turkmenistan blijkt een bijzonder levendige stad te zijn met een goede, moderne infrastructuur en straten die wemelen van voetgangers uit allerlei windstreken: vooral Iraniërs uit alle delen van het land, dat is waar, maar ook Arabieren die enkel te herkennen zijn aan de taal die ze onderling spreken en waarschijnlijk hoofdzakelijk uit Irak komen, Centraal-Aziaten met hun typerende Mongoolse trekken en waarvan de zoontjes als kopieën van hun vaders rondlopen in glimmende kostuumpjes, enkele Pakistani in salwar en kameez, de wijde broek met het lange hemd, met een hes over het hemd. Vrouwen dragen bijna zonder uitzondering een chador.

image

De reden van dit alles: Mashhad is de heiligste stad van Iran en een stad waar je geweest moet zijn. In wat toen niet meer dan een dorp was werd in 818 de achtste imam Reza vergiftigd, hetgeen hem op slag tot martelaar maakte en zijn graftombe in de geschiedenis neerzette als één van de belangrijkste bedevaartplaatsen voor sjiieten. Na door de eeuwen heen meerdere malen te zijn verwoest en opnieuw opgebouwd is het complex dat het mausoleum van de op lafhartige wijze aan zijn eind gekomen imam herbergt in zijn huidige vorm niet alleen een bestemming die door pelgrims wordt overspoeld maar ook een spiritueel en bouwkundig wonder dat de niet-moslim, die hierop niet was voorbereid, de adem beneemt.

Op een immens terrein wordt het eigenlijke mausoleum omringd door gebouwen en binnenplaatsen die elkaar perfect in evenwicht houden. De koepel en de toegangspoorten van het mausoleum zijn bekleed met bladgoud, wanden zijn overal versierd met ingewikkelde mozaïeken. De binnenplaatsen zijn eerder pleinen: grote, hele grote en een reusachtig plein. Op de marmeren of natuurstenen vloeren worden in de loop van de ochtend enkele duizenden Perzische tapijten uitgerold waarop de gelovigen kunnen deelnemen aan het middaggebed. Met het toenemen van de menigte stijgt de indruk van opwinding en verwachting, terwijl uit luidsprekers Arabische en Perzische teksten en gezangen klinken en hier en daar geestelijken groepjes mensen voorgaan in een ritueel waarbij een geopende, lege doodskist een belangrijke rol speelt.

Voordat het middaggebed begint maak ik me discreet uit de voeten. Fototoestellen mogen niet mee naar binnen worden genomen (iedereen wordt bij de ingang gefouilleerd), en ik ben de enige geweest die zijn telefoon niet heeft gebruikt om het gezin voor een memorabele achtergrond te vereeuwigen, maar onbekenden te fotograferen. Zoals aan de laatste twee foto’s te zien is heb ik ook de panorama-stand gevonden: niet vlekkeloos, maar heel behoorlijk voor een telefoon.

O, en het doorreisvisum voor Turkmenistan is binnen. Tot in Kirgizië zit ik goed. Morgen verder naar Ashgabat.

image

image

image

image

image