Wellicht afgunstig op de bekendheid van Dali en Lijiang en tobbend met de eigen naam besloot in 2003 de burgemeester van Zhongdian de naam van de stad te veranderen in 香格里拉 oftewel Xiānggélǐlā, hetgeen, indien voldoende snel uitgesproken, het tot de verbeelding sprekende Shangri-La oplevert. Helaas, tien jaar later maakte een brand een voorlopig einde aan de idylle: het grootste deel van de binnenstad ging in vlammen op. Een dronken meisje, een elektrische kachel, er ging wat mis en de brandweer was machteloos.

Charlotte vond deze foto van de brand op news.cn.

Charlotte vond deze foto van de brand op news.cn.

Houten steden branden, dat is een historisch gegeven. En toch wordt de complete binnenstad opnieuw (bijzonder fraai trouwens) opgetrokken uit hout. Waarom? In de eerste plaats omdat toeristen dat mooi vinden. Daar komen ze voor. In de tweede plaats is het een wat cynische risico-analyse. De binnenstad zal opnieuw in vlammen opgaan, daar kun je zeker van zijn. Maar de kans dat dat gebeurt voordat de investeerders hun return on investment hebben geïncasseerd is verwaarloosbaar klein.

Want laat dit duidelijk zijn: de nieuwe oude stad is het terrein van investeerders. Hier wonen heel weinig autochtonen. De eigenaars zijn mensen die hier zelden een voet zullen zetten en de mensen die de winkel- en horecaruimte huren komen ergens anders vandaan en gaan naar huis in het laagseizoen.

Het is laagseizoen. De meeste horecagelegenheden zijn gesloten, een enkele heeft een bordje hangen waarop staat dat de sluiting duurt ‘van december tot maart’. Enkele winkels zijn geopend. Opvallend groot is het aantal panden waaraan gewerkt wordt en die alvast te huur staan of die al af zijn en te huur staan. Ook aan de infrastructuur worden nog wat laatste handen gelegd. Weliswaar vriest het ‘s nachts, maar overdag schijnt onveranderlijk de zon en stijgt de temperatuur tot waarden waarbij gewerkt kan worden.

Te huur, te huur, te huur. De halve nieuwe oude stad staat te huur.

Te huur, te huur, te huur. De halve nieuwe oude stad staat te huur.

Niet veel panden hebben verwarming. Een houtkacheltje in een restaurant, een elektrisch kacheltje in een hotelkamer, maar vaker zie je winkeliers en restaurateurs in winterkleding zitten met de deur open. De eerste paar nachten brengen we door in een hotel dat zowaar vloerverwarming heeft, maar die doet natuurlijk niets meer wanneer de stroom uitvalt. De stroom valt op een avond uit. Een meisje komt heel behulpzaam kaarsen brengen, maar we hebben niets om ze mee aan te steken en dus gebruiken we maar onze tablets. Kaarsen zijn sowieso een beetje passé. In het hotel waar we daarna verblijven krijgen we ook kaarsen zodra de stroom uitvalt. Deze keer worden ze gebracht door een man die ze zelf aansteekt en verontschuldigend meldt dat de hele stad zonder stroom zit. Herhaaldelijk gaat de stroom aan. En weer uit.

Maar ik loop op het verhaal vooruit, want tussen het eerste en het tweede hotel zit nog een kort verblijf in Fei Lai Si, een paar kilometer buiten Deqin.

Zonsopkomst in Fei Lai Si.

Zonsopkomst in Fei Lai Si.

We mogen tot 30 december in China blijven maar we hebben intussen drie ontdekkingen gedaan: het Chinese visum kan verlengd worden, dat kan eenvoudig in Shangri-La gedaan worden, en wat de derde ontdekking was weet ik niet meer. Voordat we het visum gaan verlengen willen we nog door naar het laatste dorp in het noordwesten van Yunnan waar we heen mogen – daarachter ligt Tibet, voor ons verboden gebied. Fei Lai Si (het is eigenlijk de naam van een klooster, maar er heeft zich een dorpje aan de voet ervan gevormd) ligt op zo’n 4000 meter boven zeeniveau, dat is weer bijna duizend meter hoger dan Shangri-La, en het biedt een fraai uitzicht op een bergketen met toppen tot 6740 meter. De weg ernaartoe is van een adembenemende schoonheid.

Zicht op de bergen vanuit de bus naar Deqin.

Zicht op de bergen vanuit de bus naar Deqin.

Er heerst een soort wildewestensfeer, we krijgen het gevoel in een vooruitgeschoven, vergeten buitenpost van een keizerrijk aanbeland te zijn. Verschillende hotels zijn dicht, bij andere worden we verbaasd ontvangen door iemand die probeert ons uit te leggen dat er geen verwarming is, of geen stromend water, of allebei. De taalbarrière neemt hier moeilijk voorstelbare dimensies aan. We lopen langs panden waarvan glazen deuren om onduidelijke redenen op straat liggen, in scherven. Af en toe steekt opeens een windvlaag op van een ongekende sterkte, die stof, karton en andere voorwerpen met hoge snelheid door de straat doet vliegen. Een stel Tibetanen loopt met lome, zware bewegingen, gekleed in zo te zien zelf van jakhuid gemaakte lange jassen, broeken en laarzen, langs ons heen, stapt op een paar Chinese motoren met moffen aan het stuur en geïmproviseerde bepakking achterop, en rijdt weg. Zodra ze de hoek om zijn valt weer zo’n stilte die wacht op de volgende gebeurtenis.

Het uitzicht op de bergen is zo fraai dat er een muur in het dorp is gebouwd om te voorkomen dat men er gratis van geniet. Entree voor een onbelemmerd uitzicht: 12 euro. Maar je kunt ook tweehonderd meter doorlopen, daar houdt de muur op...

Het uitzicht op de bergen is zo fraai dat er een muur in het dorp is gebouwd om te voorkomen dat men er gratis van geniet. Entree voor een onbelemmerd uitzicht: 12 euro. Maar je kunt ook tweehonderd meter doorlopen, daar houdt de muur op…

We lopen een hotel binnen dat er duur uitziet maar dat wellicht wat basisvoorzieningen heeft. Klopt, maar zodra we horen dat ‘mountain view’ kamers 150 euro duurder zijn dan ‘garden view’ kamers zijn we er weer weg. Ten slotte vinden we een hotel met verwarming en stromend water en we zijn ermee in onze nopjes, ook al is dit, en het eten dat we er bestellen, toch weer onverklaarbaar duur. De verwarming bestaat uit een elektrisch kacheltje dat ‘s nachts de temperatuur in de kamer moeizaam boven nul houdt. Het stromende water stroomt de volgende ochtend niet meer, want ijs stroomt niet. De temperatuur buiten is ‘s nachts tot een graad of tien onder het vriespunt gezakt. Ergens is kennelijk wel water want we zien mensen emmers en containers over straat dragen, een buiten staande wasmachine wordt daaruit gevuld.

We gaan op zoek naar ontbijt, lopen een hotel binnen waar ze ons de vorige dag een kamer lieten zien die we toen toch maar niet kregen omdat de verwarming niet goed werkte, en zien tot onze teleurstelling alleen ‘ontbijtgranen’ op de ontbijtkaart staan. We vragen of ze ook Chinees eten hebben. Jawel hoor, zegt het meisje. Nou, doe ons dat dan maar, zeggen we, waarop ze antwoordt: kan niet, de kok is er niet. Uiteindelijk vinden we na enig zoeken een smerig restaurantje waar degene die voor ons een noedelsoep bereidt vervolgens tegen de tv begint te praten.

We hebben het hier wel gezien en besluiten nog dezelfde dag terug te gaan naar Shangri-La. De terugweg is opnieuw onbeschrijfelijk mooi.

Ondanks deze tegenvallers zijn we erg enthousiast geworden over China, of in ieder geval over Yunnan. In de buurt van Fei Lai Si zijn prachtige, dagenlange voettochten te maken, maar we hebben er nu de tijd niet voor. Ook zou ik graag door de bergen vanuit Shangri-La naar Chengdu willen reizen, en verder noordwaards nog, maar ook dat zullen we een andere keer moeten doen. We zijn al bezig met andere plannen, ik heb me b.v. intussen ingeschreven bij een talenschool in Sapporo voor drie maanden Japanse les vanaf 11 januari.

De verlenging van het visum is aangevraagd. Maandag kunnen we onze paspoorten ophalen, daarna kunnen we oostwaards verder. Misschien hadden we beter zonder ons om verlenging te bekommeren over een paar dagen naar Hong Kong kunnen vliegen en daar een week doorbrengen. Och, is ook wel goed zo.

Modale vuurwerkwinkel in Shangri-La, nieuwe stad.

 Vuurwerkwinkel in Shangri-La, nieuwe stad.

Slager ontvelt de kop van een jak. Shangri-La, nieuwe stad.

Slager ontvelt de kop van een jak. Shangri-La, nieuwe stad.

Voor het ontbijt gaat er niets boven een kom dampende noedels.

Voor het ontbijt gaat er niets boven een kom dampende noedels.

Plein in Shangri-La, nieuwe stad.

Plein in Shangri-La, nieuwe stad.

Dit hebben we vaker gezien: een eetgelegenheid waar schedels, staarten en allerlei onbeschrijflijkheden bij de ingang hangen. Rechts naast de deuropening valt te lezen wat je er kunt verwachten: jak hoofd hoef 'hot pot'. Hot pot (we kennen het als steamboat in Maleisië en shabu-shabu in Japan, en in het Nederlands als Chinese fondue) bestaat uit een pan bouillon die midden op tafel aan de kook gehouden wordt en waar je zelf allerlei ingrediënten in kookt - in dit geval dus kop en hoeven van de jak.

Dit hebben we vaker gezien: een eetgelegenheid waar schedels, staarten en allerlei onbeschrijflijkheden bij de ingang hangen. Rechts naast de deuropening valt te lezen wat je er kunt verwachten: jak hoofd hoef ‘hot pot’. Hot pot (we kennen het als steamboat in Maleisië en shabu-shabu in Japan, en in het Nederlands als Chinese fondue) bestaat uit een pan bouillon die midden op tafel aan de kook gehouden wordt en waar je zelf allerlei ingrediënten in kookt – in dit geval dus kop en hoeven van de jak.

De naam van dit gerecht is te vertalen als 'noedels met jakvlees in aardewerken kom'. Het smaakt nog beter dan het eruit ziet.

De naam van dit gerecht is te vertalen als ‘noedels met jakvlees in aardewerken kom’. Het smaakt nog beter dan het eruit ziet.

Bruiloft in Shangri-La.

Bruiloft in Shangri-La.

Charlotte probeert jakmelk. Op de achtergrond een tempel met een reusachtige gebedsmolen.

Charlotte probeert jakmelk. Op de achtergrond een tempel met een reusachtige gebedsmolen.

Draaien aan de gebedsmolen. Zwaar ding... Foto: Charlotte.

Draaien aan de gebedsmolen. Zwaar ding… Foto: Charlotte.

'Enduring pulchritude'? Het is inderdaad een mogelijke vertaling van de Chinese naam. Een betere vertaling is misschien: eeuwige schoonheid. Mooie naam, maar de wijn is mislukt. Dan is de andere, met de naam 'Shangri-La', al heel wat beter.

‘Enduring pulchritude’? Het is inderdaad een mogelijke vertaling van de Chinese naam (恒美). ‘Eternal beauty’ zou een andere zijn. Mooie naam, maar de wijn is mislukt. Dan is de andere, met de naam ‘Shangri-La’, al heel wat beter.